“Bóng hồng” Việt Nam đầu tiên trúng tuyển vị trí chuyên gia tại Trụ sở Liên hợp quốc

Hơn một thập kỷ qua, những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đã có mặt ở nhiều khu vực còn bất ổn trên thế giới. Trong hành trình ấy, vai trò của nữ quân nhân ngày càng được đề cao, không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn kết nối với cộng đồng địa phương, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Là một trong những quốc gia tích cực hưởng ứng chủ trương tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, Việt Nam đã triển khai nhiều lượt nữ quân nhân đến các địa bàn. Hành trình công tác của Thiếu tá Đỗ Huyền Trang là minh chứng sinh động cho những nỗ lực ấy.

Thiếu tá Đỗ Huyền Trang, Trợ lý Phòng Huấn luyện, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam.

Cuối năm 2021, chị nhận nhiệm vụ tại Phái bộ Tích hợp đa chiều của Liên hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA) - một trong những phái bộ gìn giữ hòa bình còn phức tạp và tiềm ẩn nhiều bất ổn. Những trải nghiệm tại vùng đất cách Việt Nam hàng nghìn cây số không chỉ mang lại cho nữ sĩ quan trẻ những bài học nghề nghiệp quý báu mà còn giúp chị hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình.

Tháng 11-2021, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang đặt chân đến Cộng hòa Trung Phi - quốc gia vẫn đang đối mặt với nhiều hệ lụy của xung đột kéo dài. Những gì hiện ra trước mắt nữ sĩ quan trẻ khác xa với những hình dung trước đó.

Điều đầu tiên khiến chị ấn tượng là sự khác biệt rõ rệt về điều kiện cơ sở hạ tầng. Ngay tại sân bay, nhiều khâu kiểm tra vẫn được thực hiện thủ công; hành khách phải mở toàn bộ hành lý để nhân viên kiểm tra trực tiếp, thay vì sử dụng hệ thống soi chiếu hiện đại. Trong không gian đông đúc, xa lạ và bất đồng ngôn ngữ, cảm giác choáng ngợp nhanh chóng bao trùm.

Nhớ lại thời điểm lần đầu đặt chân đến Cộng hòa Trung Phi, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang cho biết điều khiến chị ấn tượng nhất là sự khác biệt rất lớn về ngôn ngữ, cơ sở hạ tầng và cách vận hành tại địa bàn phái bộ.

“Ngay khi đến nơi, tôi cảm nhận rõ mình đang bước vào một môi trường hoàn toàn mới, khác rất xa với những gì bản thân đã hình dung. Từ rào cản ngôn ngữ, điều kiện cơ sở vật chất đến cách xử lý các thủ tục ban đầu, tất cả đều đòi hỏi người quân nhân phải nhanh chóng thích nghi để có thể bắt nhịp với môi trường mới để triển khai nhiệm vụ”, chị nhớ lại.

Rào cản ngôn ngữ cũng là thử thách không nhỏ. Phần lớn người dân địa phương sử dụng tiếng Pháp hoặc tiếng Sango, trong khi tiếng Anh gần như không phát huy tác dụng trong nhiều tình huống thường nhật. Những cuộc trao đổi đơn giản về hộ chiếu, hành lý hay chỉ dẫn đường đi đều phải thực hiện bằng cử chỉ và ngôn ngữ cơ thể.

Không chỉ đối mặt với những khác biệt về môi trường sống mà công việc cũng đặt ra nhiều thách thức. Điều kiện giao thông hạn chế khiến việc di chuyển thường xuyên gặp khó khăn, phương tiện dễ hỏng hóc do phải hoạt động liên tục trên những cung đường xấu. Trong khi đó, rào cản ngôn ngữ khiến việc tiếp cận và giao tiếp với người dân địa phương thêm phần khó khăn.

Để thích nghi với môi trường công tác mới, chị chủ động tự học tiếng Pháp. Từ những từ vựng cơ bản phục vụ sinh hoạt hằng ngày, nữ sĩ quan Việt Nam dần có thể giao tiếp với người dân địa phương, trao đổi trong các hoạt động thường nhật và hiểu hơn về cuộc sống của cộng đồng nơi đây.

"Khoảng từ tháng 3 đến tháng 4 của nhiệm kỳ, tôi bắt đầu tự học tiếng Pháp. Sau một thời gian rèn luyện, tôi có thể giao tiếp với người dân địa phương và đồng nghiệp bằng những nội dung rất cơ bản trong cuộc sống hằng ngày. Điều đó giúp tôi tự tin hơn khi làm việc trong môi trường đa quốc gia, đa ngôn ngữ tại phái bộ", Thiếu tá Đỗ Huyền Trang chia sẻ.

Giữa một vùng đất còn nhiều bất ổn, hành trình thích nghi ấy không chỉ giúp chị hoàn thành nhiệm vụ được giao mà còn mở ra cơ hội tiếp cận gần hơn với những con người đang nỗ lực xây dựng lại cuộc sống sau những năm tháng xung đột.

Tại Phái bộ Tích hợp đa chiều của Liên hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA), Thiếu tá Đỗ Huyền Trang công tác tại Phòng Huấn luyện (U7) thuộc Sở chỉ huy phái bộ ở thủ đô Bangui. Đây là cơ quan giữ vai trò quan trọng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng và bảo đảm lực lượng gìn giữ hòa bình của các quốc gia trên khi triển khai tới địa bàn, đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn mà phái bộ đặt ra.

Một trong những nhiệm vụ thường xuyên của nữ sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là tiếp nhận và tổ chức các khóa huấn luyện dẫn nhập (Induction Training) dành cho cán bộ, nhân viên mới được triển khai đến phái bộ.

“Bất kể là triển khai theo hình thức cá nhân hay đơn vị, khi mới đến phái bộ, tất cả đều phải đăng ký tham gia khóa huấn luyện dẫn nhập trước khi chính thức nhận nhiệm vụ”, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang cho biết.

Thông qua các khóa huấn luyện này, học viên được trang bị những kiến thức nền tảng về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong phái bộ; những nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc; các quy định liên quan đến thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình cũng như các nội dung chuyên môn theo từng vị trí công tác.

Theo chị Trang, mặc dù các cán bộ, nhân viên đã được huấn luyện trước khi triển khai, song khi đến địa bàn, họ vẫn cần được cập nhật những thông tin sát với tình hình thực tế của phái bộ. “Thông qua các khóa huấn luyện dẫn nhập, họ sẽ được học sâu hơn, kỹ hơn để có thể nhanh chóng thích nghi với môi trường công tác mới”, chị nói.

Không chỉ phụ trách công tác huấn luyện, Phòng U7 còn tham gia đánh giá năng lực của lực lượng mới triển khai theo quy định của Liên hợp quốc, với các bài kiểm tra, phỏng vấn và sát hạch. Trong đó, chị Đỗ Huyền Trang đảm nhiệm mảng huấn luyện dẫn nhập cho sĩ quan tham mưu, trang bị những kiến thức và kỹ năng nền tảng để cán bộ sẵn sàng triển khai nhận nhiệm vụ gìn giữ hòa bình. Theo chị, việc đáp ứng các tiêu chuẩn của Liên hợp quốc là yêu cầu bắt buộc và được duy trì xuyên suốt, kể cả sau khi cán bộ đã sang phái bộ.

“Nếu không vượt qua các bài sát hạch theo quy định, kể cả khi đã được quốc gia cử quân triển khai đến phái bộ, họ vẫn có nguy cơ phải trở về nước”, nữ sĩ quan chia sẻ.

Công việc của Thiếu tá Đỗ Huyền Trang còn gắn liền với việc phối hợp cùng Trung tâm Huấn luyện tích hợp của phái bộ (IMTC) để tổ chức các khóa học bằng cả tiếng Anh và tiếng Pháp cho lực lượng quân sự, cảnh sát và dân sự đến từ nhiều quốc gia khác nhau.

“Lúc nào cũng có những người mới đến phái bộ và cũng có những người kết thúc nhiệm kỳ. Vì vậy, công tác huấn luyện diễn ra liên tục, gần như không có điểm dừng”, chị cho biết.

Ngoài các hoạt động đào tạo tại MINUSCA, chị và các đồng nghiệp còn phối hợp tổ chức cũng như tham gia các khóa tập huấn chuyên sâu ở Uganda, Kenya và một số quốc gia châu Âu, với các nội dung về tham mưu, quản trị nhân sự, diễn tập chỉ huy tham mưu hay đào tạo giảng viên.

Trong tập thể chỉ gồm 6 thành viên của Phòng U7, mỗi người đều phải đảm nhiệm nhiều phần việc khác nhau. Bên cạnh công việc chuyên môn, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang từng tham gia tổ chức các cuộc diễn tập thực địa, phối hợp với lực lượng vũ trang sở tại để bảo đảm thao trường, bãi tập cho các đơn vị tham gia gìn giữ hòa bình.

Hoạt động huấn luyện, diễn tập tại địa bàn phái bộ là một phần quan trọng trong công tác chuẩn bị lực lượng gìn giữ hòa bình. Ảnh: NVCC

“Chúng tôi cũng thường xuyên nhận các nhiệm vụ đột xuất từ chỉ huy phái bộ hoặc từ trụ sở Liên hợp quốc tại New York. Có những thời điểm, cả cuối tuần anh em vẫn phải làm việc để bảo đảm tiến độ công việc”, chị kể.

Giữa môi trường đa quốc gia với cường độ làm việc cao, công tác huấn luyện tuy thầm lặng nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bởi phía sau mỗi quân nhân, cảnh sát hay nhân viên dân sự hoàn thành nhiệm vụ tại thực địa là cả một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp. Đó cũng là cách những người làm công tác huấn luyện như Thiếu tá Đỗ Huyền Trang góp phần vào thành công chung của các sứ mệnh gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc.

Trong các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, phụ nữ ngày càng giữ vai trò quan trọng. Không chỉ tham gia thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, các nữ quân nhân còn góp phần thúc đẩy chương trình nghị sự về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh, đồng thời trở thành cầu nối với cộng đồng địa phương, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em tại những khu vực chịu ảnh hưởng bởi xung đột.

Tuy nhiên, phía sau những đóng góp ấy là không ít khó khăn và thử thách. Với Thiếu tá Đỗ Huyền Trang, một trong những trở ngại lớn nhất khi triển khai tới Cộng hòa Trung Phi là phải tạm gác lại vai trò của một người mẹ để thực hiện nhiệm vụ quốc tế.

Những ngày đầu nơi đất khách, nỗi nhớ gia đình luôn thường trực. Chỉ hai tuần sau khi đến phái bộ, chị nhận tin con trai ở nhà mắc Covid-19. Qua những cuộc gọi ngắn ngủi, nghe con khóc vì mệt và đau, người mẹ trẻ không khỏi xót xa. "Lúc đó tôi cũng không cầm được nước mắt, nhưng luôn tự nhắc mình phải mạnh mẽ và kiên trì với con đường đã lựa chọn", chị nhớ lại.

Không chỉ đối mặt với áp lực tinh thần, các nữ quân nhân còn phải thích nghi với điều kiện sống và làm việc khắc nghiệt. Khí hậu nắng nóng, cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế, nguy cơ dịch bệnh luôn hiện hữu. Trong thời gian công tác tại Trung Phi, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang mắc Covid-19 hai lần. Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của chị và các đồng nghiệp nữ.

Bên cạnh đó là những rào cản về ngôn ngữ, văn hóa và môi trường làm việc đa quốc gia. Song cũng chính trong những hoàn cảnh khó khăn ấy, bản lĩnh của người lính được tôi luyện thêm kiên cường hơn. Theo Thiếu tá Đỗ Huyền Trang, nữ quân nhân có những lợi thế riêng khi thực hiện nhiệm vụ tại thực địa. Sự gần gũi, khả năng lắng nghe và thấu cảm giúp họ dễ dàng tiếp cận với cộng đồng dân cư, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em - những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong các cuộc xung đột.

"Nhiều phụ nữ và trẻ em gái sẵn sàng chia sẻ câu chuyện của họ với nữ quân nhân hơn. Điều đó giúp chúng tôi nhanh chóng cập nhật thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của phái bộ", chị cho biết.

Giữa những vùng đất còn nhiều bất ổn, nơi chiến tranh để lại những vết thương chưa thể lành, sự hiện diện của các nữ quân nhân không chỉ mang ý nghĩa về bình đẳng giới mà còn góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Bằng sự kiên cường, trách nhiệm và lòng nhân ái, họ đang khẳng định bản lĩnh của người phụ nữ Việt Nam trên hành trình gìn giữ hòa bình ở những vùng đất xa xôi nhất.

“Đó là lần đầu tiên tôi đón Tết xa nhà, xa Tổ quốc. Chúng tôi gọi điện về cho gia đình nhưng mạng rất chập chờn. Ai cũng nhớ nhà, nhớ người thân và nhớ không khí Tết ở Việt Nam”, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang chia sẻ.

Để vơi đi nỗi nhớ ấy, các thành viên trong tổ công tác Việt Nam đã cùng nhau chuẩn bị một cái Tết mang đậm bản sắc dân tộc. Từ gói bánh chưng, trang trí không gian đón xuân đến chuẩn bị bàn thờ và những vật dụng mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam, tất cả đều được thực hiện bằng sự tỉ mỉ và trân trọng.

“Chúng tôi vẫn gói bánh chưng, vẫn thức đêm phân công nhau canh nồi bánh. Các đồng chí trong tổ công tác chuẩn bị rất chu đáo, từ ảnh Bác Hồ đến những cành đào, cành mai trang trí để tạo không khí Tết”, chị Trang kể.

Những chiếc bánh chưng được gói nơi phái bộ giúp các quân nhân Việt Nam vơi bớt nỗi nhớ Tết quê hương. Ảnh: NVCC

Trong thời khắc chuyển giao năm mới, những cuộc gọi về quê hương, những lời chúc Tết gửi qua màn hình điện thoại trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn đối với mỗi cán bộ, nhân viên đang làm nhiệm vụ nơi xa. Dù cách trở về không gian địa lý, tình cảm gia đình và sự quan tâm từ hậu phương vẫn luôn là điểm tựa để các quân nhân yên tâm công tác.

Không chỉ giữ gìn phong tục truyền thống của dân tộc, các sĩ quan Việt Nam còn tranh thủ giới thiệu văn hóa Tết Nguyên đán tới đồng nghiệp quốc tế tại phái bộ. Những chiếc bánh chưng, nem rán cùng câu chuyện về phong tục đón năm mới của người Việt Nam đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong mắt bạn bè quốc tế.

Theo Thiếu tá Đỗ Huyền Trang, chính những khoảnh khắc tưởng chừng giản dị ấy đã giúp những người lính Việt Nam cảm nhận rõ hơn giá trị của quê hương, đất nước và ý nghĩa của nhiệm vụ mình đang thực hiện. Bởi dù ở bất cứ đâu, trên bất kỳ cương vị nào, hình ảnh Tổ quốc vẫn luôn hiện diện trong trái tim mỗi quân nhân mang mũ nồi xanh Liên hợp quốc.

Giữa vùng đất còn nhiều khó khăn và bất ổn, mùa xuân nơi phái bộ không chỉ là dịp để những người con xa xứ vơi bớt nỗi nhớ nhà, mà còn là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, bản lĩnh và niềm tự hào dân tộc của người lính Việt Nam trên hành trình gìn giữ hòa bình thế giới.

Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ tại Phái bộ Tích hợp đa chiều của Liên hợp quốc tại Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA), Thiếu tá Đỗ Huyền Trang trở về nước với nhiều trải nghiệm thực tiễn quý báu từ một trong những địa bàn gìn giữ hòa bình phức tạp nhất thế giới. Nhưng với nữ quân nhân “mũ nồi xanh”, hành trình cống hiến không dừng lại ở đó.

Đầu năm 2026, chị tiếp tục ứng tuyển vào vị trí chuyên gia tại Văn phòng Điều phối viên đặc biệt về phòng, chống bóc lột và xâm hại tình dục (OSCSEA) thuộc Sở chỉ huy Liên hợp quốc tại New York (Hoa Kỳ) - một vị trí đòi hỏi cao về chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, ngoại ngữ và khả năng thích ứng trong môi trường đa quốc gia.

Nhìn lại chặng đường chuẩn bị cho vị trí ứng tuyển, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang cho rằng đó là kết quả của cả một quá trình tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng và trải nghiệm thực tiễn tại các phái bộ Liên hợp quốc. Tốt nghiệp chuyên ngành Quan hệ quốc tế tại Học viện Ngoại giao, từng công tác thực địa tại Phái bộ MINUSCA, có khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo, chị tiếp tục được bồi dưỡng tiếng Pháp 4 tháng tại Canada trước khi là nữ quân nhân đầu tiên được cử tham gia chương trình đào tạo Chỉ huy tham mưu kết hợp Thạc sĩ Quân sự - Quốc phòng chuyên ngành Chính sách quốc tế tại Australia. Với nền tảng kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều môi trường đào tạo và công tác quốc tế, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của vị trí ứng tuyển, vượt qua một số ứng viên quốc tế và trúng tuyển vòng thẩm định hồ sơ.

Bên cạnh kinh nghiệm thực địa tại phái bộ, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang còn tích lũy nền tảng đào tạo quốc tế trong lĩnh vực quân sự - quốc phòng và chính sách quốc tế. Ảnh: NVCC

“Tôi nhận thấy đây là thời điểm phù hợp để ứng tuyển, bởi phần lớn các tiêu chí mà Liên hợp quốc đưa ra, tôi đều đã có cơ hội được học tập hoặc trải nghiệm trong quá trình công tác”, chị chia sẻ.

Tuy nhiên, thử thách lớn nhất không nằm ở việc hoàn thiện hồ sơ, mà ở vòng thi thứ hai, đó là phỏng vấn trực tuyến với hội đồng chuyên gia từ Sở Chỉ huy Liên hợp quốc, tại New York. Nếu vòng đầu đòi hỏi việc đáp ứng các tiêu chí về bằng cấp chuyên môn và kinh nghiệm, thì vòng sau là nơi ứng viên phải chứng minh năng lực, bản lĩnh và sự thích ứng linh hoạt của bản thân.

Trong buổi phỏng vấn với hội đồng tuyển dụng gồm các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia, Thiếu tá Đỗ Huyền Trang đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn tại phái bộ, quá trình đào tạo cũng như góc nhìn về vai trò tương lai của mình nếu được tuyển dụng vào Sở chỉ huy của Liên hợp quốc.

“Tôi nghĩ điểm mạnh nhất của mình là sự tự tin. Tôi bước vào cuộc phỏng vấn với tâm thế bình tĩnh và tập trung trả lời tốt nhất những câu hỏi từ Hội đồng”, chị nhớ lại.

Nỗ lực ấy đã được ghi nhận khi Thiếu tá Đỗ Huyền Trang nhận được tin báo trúng tuyển từ Ban Thư ký Liên hợp quốc tại Sở Chỉ huy, trở thành nữ quân nhân đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam đảm trách vị trí chuyên gia tại OSCSEA. Với chị, đây không chỉ là thành tựu cá nhân, mà còn có ý nghĩa quan trọng với Bộ Quốc phòng Việt Nam, trong việc có khả năng triển khai linh hoạt các lực lượng từ cấp chiến thuật đến cấp chiến lược trong hệ thống Liên hợp quốc.

Từ Bangui đến New York là một hành trình dài, nhưng với Thiếu tá Đỗ Huyền Trang, đó không phải điểm kết thúc, mà là bước tiếp nối trên con đường cống hiến của một nữ quân nhân Việt Nam trong màu áo “mũ nồi xanh”, tiếp tục lan tỏa tiếng nói và tri thức trong các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế.

Thành công này cũng phản ánh rõ hơn sự trưởng thành của lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam sau hơn một thập kỷ tham gia Liên hợp quốc, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của nữ quân nhân trong các vị trí quốc tế. Đây là minh chứng cho những nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới, mở rộng cơ hội để phụ nữ Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia sâu hơn vào các sứ mệnh gìn giữ hòa bình và phát triển bền vững toàn cầu.

Từ những bước đi tiên phong hôm nay, một thế hệ nữ quân nhân mới đang dần được tiếp sức để bước ra môi trường quốc tế, nơi năng lực chuyên môn, bản lĩnh và sự chủ động sẽ là chìa khóa mở ra những cơ hội lớn hơn trong tương lai.